Önce bir zaman çizelgesi çıkarın
Doğum yeri, okul yılları, askerlik, ilk iş, evlilik, çocuklar, taşınmalar, emeklilik. Bir kâğıda on yıllar hâlinde yazın. Hangi dönemin malzemesi eksik, böylece görürsünüz. Fotoğrafı olmayan dönemleri animasyonla canlandırabiliriz; ama önce o dönemin hikâyesine ihtiyacımız var.
Fotoğraflar
- Her on yıldan en az birkaç fotoğraf hedefleyin.
- Arka yüzündeki yazıları da çekin; tarih ve not çoğu zaman en değerli bilgidir.
- Kalabalık aile fotoğraflarını atlamayın; kimin kim olduğunu bir notla yazın.
- Hasarlı, yırtık ya da soluk fotoğrafları da gönderin; çoğunu düzeltebiliriz.
Telefonla fotoğraf taramak
- Gün ışığında, pencere kenarında çekin; flaşı kapatın.
- Telefonu fotoğrafa paralel tutun; eğik çekim kenarları bozar.
- Albüm sayfasının parlak naylonunu, mümkünse fotoğrafı çıkararak aşın.
- Dosyaları yeniden adlandırmayın; sıralamayı biz yaparız. Notlarınızı ayrı bir listeye yazın.
Belgeler ve küçük nesneler
Diploma, askerlik fotoğrafı, nikâh cüzdanı, ilk maaş bordrosu, kartpostallar, mektuplar, bir kokulu mendil. Belgelerin fotoğrafı filmde bir dönemi açan kapı olur; el yazısı bir cümle, en güçlü sahnelerden biri olabilir.
Ses ve video kayıtları
- Eski telefonlardaki sesli mesajlar ve videolar
- Kaset ve video kasetler (dijitale aktarılmış hâlleri)
- Düğün, bayram, okul gösterisi kayıtları
Vefat etmiş bir yakınınızın gerçek ses kaydı varsa çok değerlidir. Yoksa onun sesini yapay zekâyla üretmeyiz; hikâyesini anlatıcı anlatır.
Röportaj: 12 soru
Filmin kalbi, kişinin kendi anlatımıdır. Sakin bir odada telefonun ses kaydını açın, soruları tek tek sorun, cevapları bölmeyin.
- Çocukken oturduğun evi anlatır mısın?
- En sevdiğin öğretmen kimdi, neden?
- İlk işin neydi, ilk maaşını neye harcadın?
- Eşinle nasıl tanıştınız?
- Hayatındaki en büyük taşınma hangisiydi?
- En zor yılın hangisiydi, nasıl geçti?
- En çok güldüğün aile hikâyesi ne?
- Çocukların doğduğu günleri hatırlıyor musun?
- Hayatta en çok kimden bir şey öğrendin?
- Gençliğinden bugüne en çok ne değişti?
- Torunlarına bir öğüt verecek olsan ne derdin?
- Hayatından bir günü yeniden yaşayabilsen hangisi olurdu?
Sürpriz mi olacak?
Film bir sürpriz hediyeyse röportajı "aile arşivi için" diye yapabilirsiniz; fotoğrafları da başka bir kardeş ya da akraba toplayabilir. Kimin neyi bildiğini bize önceden söyleyin, iletişimi ona göre kurarız.
Ne zaman başlamalı?
Malzeme toplamak, filmin üretiminden çoğu zaman daha uzun sürer. Özel bir güne yetişecekse olabildiğince erken başlayın ve tarihi bize ilk mesajda yazın.
Kontrol listesi
- On yıllara göre zaman çizelgesi
- Her dönemden fotoğraf ve arka yüz notları
- Belgeler ve mektuplar
- Ses ve video kayıtları
- Röportaj kaydı
- Fotoğraflardaki kişilerin isim listesi
- Teslim tarihi